քիմիա

Նախնական  պատկերացումներ  օրգանական նյութերի վերաբերյալ

Ուղղորդող  հարցեր.

  • քանի՞  միլիոն  օրգանական  նյութ  է  հայտնի  մարդկությանը

Աշխարհում հայտնի է մոտովորապեն 30մլն օրգանական նյութեր:

  • որո՞նք  են  օրգանական  նյութերի  բազմաթվության  պատճառները

1-ին պատճառն այն է, որ օրգանական միացությունների հիմքը ածխածնի ատոմների շղթան է, որը տեսականորեն կարող է անսահման երկար լինել։

2-րդ պատճառն այն է, որ այս շղթան կարող է ունենալ այլ կառուցվածք (գծային, ճյուղավորված, ցիկլային)։

Եվ 3-րդ պատճառը՝ ածխածնի ատոմների միջև կարող են լինել տարբեր կապեր՝ պարզ, կրկնակի, եռակի։ Արդյունքում, իզոմերիզմն առաջանում է, երբ միևնույն բաղադրության նյութը գոյություն ունի բազմաթիվ իզոմերների տեսքով, որոնք ունեն տարբեր կառուցվածք, բայց տարբեր հատկություններ։

  • ինչպիսի՞  քիմիական  կապ  է  առկա  օրգանական  նյութերի մոլեկուլներում  

Կովալենտային, իոնային, և մետաղական կապերը:

  • որո՞նք  են  կենսական  տարրերը, ինչու՞  են  են  այդպես  անվանում

Կենսական տարերը դա կենդանի օրգանիզմին աճելու, զարգանալու եւ բնականոն գործունեությունը պահպանելու համար անհրաժեշտ տարրեր են ։ Բոլոր օրգանիզմներին անհրաժեշտ է ածխածնի, ջրածին, թթվածին և ազոտ, որոնք իրենց են հասնում սննդի, օդի և ջրի հետ, քանի որ այդ էլեմենտներից է բաղկացած մարմնի հյուսվածքները:

  • ինչպիսի՞ օրգանական  նյութեր են  առաջացնում  կենսական  տարրերը
  • ի՞նչ  նյութեր  են  պարունակվում  մարդու  կողմից  ընդունած  սննդամթերքը (անօրգանական  և  օրգանական), բերեք օրինակներ

Այսպիսով, մեր սնունդը պարունակում է ածխաջրեր, ճարպեր, սպիտակուցներ, հանքային աղեր և ջուր։ Այս բոլոր նյութերն անհրաժեշտ են մեր սնուցման համար։

Ձու, կաթ, թան, մածուն, սմետան և այլն:

  • ի՞նչ  է  ֆոտոսինթեզը՝ լուսասինթեզը, ինչպիսի՞  նյութեր  են  ստացվում  բույսերում լուսասինթեզի  հետրանքով (անօրգանական  և  օրգանական)

ֆոտոսինթեզը կամ լուսասինթեզը դա ածխաթթու գազից և ջրից` լույսի ազդեցության տակ օրգանական նյութերի առաջացումն է:

  • որո՞նք  են  ածխաջրածինների  բնական  աղբյուրները

Ածխաջրերի բնական աղբյուրներից է նավթը, բնական գազը, թերթաքարը, ածուխը:

  • ինչու՞  է  նավթը  համարվում  <<սև  ոսկի>> 
  • ինչպիսի՞  նյութեր  են  պոլիմերները, օրինակներ:

Պոլիմերները մեծ մոլեկուլային զանգված ունեցող քիմիական միացություններ են՝ մակրոմոլեկուլներ, որոնք  բաղկացած են բազմաթիվ անգամ կրկնվող ատոմական խմբերից՝ մոնոմերային օղակներից:

Ներկայումս հայտնի է մոտ 30մլն օրգանական նյութ

Մենք հինականում կազմված ենք ` ածխածին-С, ջրածին-H , թթվածին-O, ազոտ-N, ֆոսֆոր-P, ծծումբ-S

Կենսական տարրերը առաջացնում են բարդ օրգանական նյութեր, որոնք ապահովում են կենդանի օրգանիզմների կենսագործունեությունը։

Advertisement
Uncategorized, քիմիա

Քիմիա

  • քանի՞  միլիոն  օրգանական  նյութ  է  հայտնի  մարդկությանը
  • որո՞նք  են  օրգանական  նյութերի  բազմաթվության  պատճառները
  • ինչպիսի՞  քիմիական  կապ  է  առկա  օրգանական  նյութերի մոլեկուլներում  
  • որո՞նք  են  կենսական  տարրերը, ինչու՞  են  են  այդպես  անվանում
  • ինչպիսի՞ օրգանական  նյութեր են  առաջացնում  կենսական  տարրերը
  • ի՞նչ  նյութեր  են  պարունակվում  մարդու  կողմից  ընդունած  սննդամթերքը (անօրգանական  և  օրգանական), բերեք օրինակներ
  • ի՞նչ  է  ֆոտոսինթեզը՝ լուսասինթեզը, ինչպիսի՞  նյութեր  են  ստացվում  բույսերում լուսասինթեզի  հետրանքով (անօրգանական  և  օրգանական)
  • որո՞նք  են  ածխաջրածինների  բնական  աղբյուրները
  • ինչու՞  է  նավթը  համարվում  <<սև  ոսկի>> 
  • ինչպիսի՞  նյութեր  են  պոլիմերները, օրինակներ:
քիմիա

քիմիա

1.Գրե’ք հետեւյալ աղերի բանաձեւերը` ըստ անվանումների , հաշվեք դրանց հարաբերական մոլեկուլայի զանգվածը Mr ,

ա) ցինկի քլորիդ,-ZnCl-Zn=65, Cl=35 65+35=100

բ) մագնեզիումի բրոմիդ,-Mg=24, Br=80+24=104

գ) երկաթի (III) յոդիդ-Fe3I=55×3=165 I=127 167+127=292


դ) ալյումինի յոդիդ, —Al=27 I=127 127+27=153

ե) երկաթի(II) ֆտորիդ-, Fe2=55×2=110 F=19 19+110=129

զ) պղնձի (II) սուլֆիդ-CuSO4, Cu2=63×2=126 S=32, O=16×4=64 126+32+64=222


2.Գրե’ք աղերի բանաձեւերը` Na2SO4-ի օրինակով.

3.Որոշե’ք թթու առաջացնող տարրի օքսիդացման աստիճանը հետեւյալ
թթուներում.

HNO2=+4, H2SiO3=+4, HNO3=+5, HCIO4=+7

4.Սովորե՛ք

5.Առանձնացրեք միացման և քայքայման ռեակցիաները.

AI(OH)3 =AI2O3 +H2O=Քայքայման
P+S=P2S3=Միացման
Fe+Cl2=FeCl3=Միացման
NaHCO3 =Na2CO3 + CO2 + H2O=Քայքայման

  1. Ընտրե՛ք ա) միացման, բ) քայքայման ռեակցիաների հավասարումները. C2H2 =2C+H2 Fe+2HCl=FeCl2 +H2
    3H2 +N2 =2NH3 2KMnO4 =K2MnO4 +MnO2 +O2
  2. Գրե՛ք բրոմի հետ կալցիում, ալյումին եւ երկաթ մետաղների միացման ռեակցիաների հավասարումները՝ իմանալով, որ արգասիքները CaBr2, AlBr3, FeBr3 աղերն են։
  3. Գտե՛ք համապատասխանություն ռեակցիայի հավասարման եւ ռեակցիայի տեսակի միջեւ :Առանձնացրե ́,տեղադրե ́ք 1.Мg(OH)2 = MgO + H2O 2. CuO + H2 = Cu + H2O 3 CaO + P2O5 = Ca3(PO4) 2 ա) միացման բ) փոխանակման գ) տեղակալման դ) քայքայման

10*****Գրե՛ք հետեւյալ տարրերի քիմիական նշան­ ները՝ ալումին, կալցիում, սիլիցիում եւ ֆոսֆոր: Բացատրե՛ք, թե դրանք ինչ են արտահայտում

11******Տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը 16 ,և 14 է: Որոնք են այդ տարրերը
ա. ածխածին, բ. ջրածին,
գ. թթվածին, դ. ազոտ:

12******Հաշվել տրված նյութերի հարաբերական մոլե­կուլային զանգվածները.
ա) CO2, բ) CaO, գ) NaOH, դ) ZnO, ե) Al2O3,

13******Առանձնացրու օքսիդները
ա) CO2, բ) CaO, գ) NaOH, դ) ZnO, ե) Al2O3, զ) H2CO3, է) (NH4)2SO4, ը) KMnO4:

14****Քանի՞ հիմք կա հետեւյալ շարքերում՝
ա) CaO, HCl, NaOH, P2O5, KOH, Ca(OH)2, H2SO4, Mg(OH)2, Fe(OH)2, CO2, HF.
բ) H2SO4, HNO3, Cu(OH)2, NO2, Al2O3, Ni(OH)2, Fe2O3:

15****Լրացրե՛ք աղյուսակը .HCl,HNO3,H2SO4,H3PO4.

քիմիա

քիմիա

A…

1.Կարդացե՛ք քիմիական բանաձեւերն ու շարադրե՛ք դրանցից ստացված տեղեկությունները.
ա) CuO, Կուպրում Օ 

բ) NaOH , Նատրիում Օ հաշ  

գ) SiO2 Սիլիցիում Օ երկու

2.Գրե՛ք նյութերի քիմիական բանաձեւերը, եթե հայտնի է, որ դրանց բաղադրության մեջ առկա են.
ա) կալիումի երկու եւ ծծմբի մեկ ատոմ,

K2S
բ) ածխածնի ու թթվածնի մեկական ատոմ:

CO

3.Թվարկե’ք հինգ նյութ, որոնց կազմում ջրածին տարր է առկա:

HNO3, NaOH, H3PO4, HCI, H2Se:

4.Տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածները 16 , 7, 1, 56, 12, 23, 35.5, 9 , 14, 40, 75 է: Ո՞րոնք են այդ տարրերը:

16=O, 7=Li, 1=H, Fe=56, C=12, Na=23 , Cl=35.5, Be=9 , N=14, Ca=40. As=75

B…

5)Քիմիական տարրի ատոմի իրական զանգ­
վածը 2,66 *10.23 կգ է: Որքա՞ն է այդ տարրի հարա­բերական ատոմային զանգվածը:

2,33,1026:1,674=1,39248865

6)3Քանի՞ հիմք և օքսիդ կա հետեւյալ շարքերում՝
ա) CaO, HCl, NaOH, P2O5, KOH, Ca(OH)2, H2SO4, Mg(OH)2, Fe(OH)2, CO2, HF.

Այս շարքում կա հինգ հիմք
բ) H2SO4, HNO3, Cu(OH)2, NO2, Al2O3, Ni(OH)2, Fe2O3:

այս շարքում կա երկու հիմք

7)Ստորեւ ներկայացված բանաձեւերից ընտրե՛ք իոնային և կովալենտ կապով միացությունները՝ LiF, N2O, Na2O, PF3, NH3, MgJ2, NaOH, BaSO4, O2, CH4, CaCl2։

Իոնային-LiF, Na2O, PF3, MgJ2, NaOH, BaSO4,CaCl2

Կովալենտ-N2O, NH3, O2, CH4

8)Որոշել տարրի օքսիդացման աստիճանները տրված միացություններում՝ H2S, CaF2, S, F2, MnO։

Mr(H2S)=2Ar(H)+Ar(S)=2Ar(1)+Ar(32)=34

100%-34, x-2

x=2*100/34=6%(H)

100%-34

x-32

x=32*100/34=94%(S)

9)Որոշել հետևյալ H2S, CaF2 նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները Mr և մոլեկուլի իրական զանգվածը mo:

Mr(H2S)=2Ar(H)+Ar(S)=2Ar(1)+Ar(32)=34

Mr(CaF2)=Ar(Ca)+2Ar(F)=Ar(40)+2Ar(19)=78

34*1,66=56,44

78*1,66=129,48

քիմիա

քիմիա

1 . Ինչպիսի՞ն են քիմիական տարրերի զանգվածային հարաբերությունները հետեւյալ բանաձեւերով արտահայտվող նյութերում.
C2H6 և CO , SO2

C2H6

12×2=24, 1×6=6, 24/6=12/3=6/3=2/1

CO

12:16=6:8=3:4

SO2

16×2=32

32:32=1/1

2. Օքսիդացման աստիճանը միացությունում …ատոմի… պայմանական լիցքն է :

3.Գրե՛ք նյութերի քիմիական բանաձեւերը, եթե հայտնի է, որ դրանց բաղադրության մեջ առկա են.
ա) ջրածնի երկու եւ թթվածնի երկու ատոմ,

H2O2
բ) երկաթի ու թթվածնի երկուական ատոմ:

Fe2O2

Հաշվել դրանց հարաբերական մոլեկուլային զանգվաը:

Mr(H2O2)=2xAr(H)+2xAr(O)=2×1+2×16=34

Mr(Fe2O2)=2xAr(Fe)+2xAr(O)=2×56+2×16=144

4.Հաշվել Fe2O3 ում երկաթի և թթվածնիբօքսիդացման աստիճանը համապատասխանաբար հավասար է.
ա) -2 -2 բ) -2 +2 գ) +3 -2 դ) +2 0
5.

Որոշե՛ք տարրերի օքսիդացման աստիճանները հետեւյալ միացությունների բանաձեւերում՝ AI+3P+5O-24, Ca+2C+4O-23, C+4O-22, AI+32O-23

6.Որքա՞ն է ազոտի օքսիդացման աստիճանը ամոնիակի`NH3 մոլեկուլում.

1) +3, 2) — 3, 3) +2, 4) +1

քիմիա

քիմիա

Կազմել քիմիական բանաձևը
1…Նյութեր ,որոնք կազմված են.
1…       2 ատոմ ջրածնից,մեկ ատոմ ծծմբից և չորս ատոմ թթվածնից: H2SO4
2…       2 ատոմ երկաթ և 3 ատոմ թթվածին: Fe2O3
3…    2 ատոմ թթվածնից O2
4…  3 ատոմ ջրածին 1 ատոմ ֆոսֆոր և 4 ատոմ թթվածին: H3P1O4
2….
Սովորական պայմաններում ո՞ր նյութն է պինդ.
1) պղինձ,
2) սնդիկ,
3) թթվածին, 4) ջուր:
3….Թվարկված երեւույթներից ո՞րն է ֆիզիկական.
1 ) ապակու փշրվելը,
2 ) ջրի սառչելը,
3 ) գազի ծավալի փոքրանալը,
4 ) ճիշտ են բոլոր պատասխանները
4….Գրե՛ք հետեւյալ նյութերի բանաձեւերը

քիմիա

քիմիա

  1. Ստորև թվարկված նյութերից սենյակային ջերմաստիճանում որն է հեղուկ.
    ա. շաքարը,     բ.  թթվածինը            գ. բուսական յուղ        դ. կավիճը

գ․բուսական յուղ

  1. Ստորև թվարկվածներից որն է անկենդան մարմին.
    ա. ձին,   բ. ծաղկած ծառը           գ. արձանը              դ. երեխան

գ․արձանը

  1. Դիտելիս նյութի որ հատկության մասին է հնարավոր գաղափար կազմել.
    ա. ագրեգատային վիճակ, բ. խտություն, գ. էլեկտրահաղորդականություն,  դ.ջերմահաղորդականություն:
  2. Քանի՞ քիմիական տարրից է կազմված հետևյալ նյութրը , նշիր այդ նյութը կազմող քիմիական տարրերի անվանումները,հարաբերական ատոմային զանգվածները KMnO4, HCl, HNO3, SO3:

5.Լրացրե ́ք բաց թողնված քիմիական նշան­ները.
ա)Ar(H) = 1 գ)Ar(C) = 12 բ)Ar(O) = 16 դ)Ar(N) = 14

6.Տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը 16 է: Ո՞ր տարրն է այդ.
ա. ածխածին, բ. ջրածին,
գ. թթվածին, դ. ազոտ:

7.Քիմիական տարրի ատոմի իրական զանգ­վածը 2.33.10­-23 կգ է: Որքա՞ն է այդ տարրի հարա­բերական ատոմային զանգվածը:

8.Երկաթը ատոմի զանգվածը` m0(Fe)= 9,296*10–23 գ է : Հաշվե՛ք երկաթ տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը:

9.Մագնեզիում ատոմի զանգվածը` m0(Mg) = 3,984*10–23 գ է : Հաշվե՛ք մագնեզիում տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը:

10.
Հաշվել տրված նյութերի հարաբերական մոլե­ կուլ ային զանգվածները.
ա) CO2, բ) CaO, գ) NaOH, դ) ZnO, ե) Al2O3, զ) H2CO3, է) (NH4)2SO4, ը) KMnO4:

11.

Mg-magnesium Cd-cadmium

Ca-calcium Hg-hydrargyrum

Sr-strontium

Ba-barium

Ra-radium

քիմիա

քիմիա

  1. Ստորև թվարկված նյութերից սենյակային ջերմաստիճանում որն է հեղուկ.
    ա. շաքարը     բ.  թթվածինը            (գ. բուսական յուղ)        դ. կավիճը
  2. Ստորև թվարկվածներից որն է անկենդան մարմին.
    ա. ձին,   բ. ծաղկած ծառը           (գ. արձանը)              դ. երեխան
  3. Դիտելիս նյութի որ հատկության մասին է հնարավոր գաղափար կազմել.
    (ա. ագրեգատային վիճակ), բ. խտություն, գ. էլեկտրահաղորդականություն,  դ.ջերմահաղորդականություն:
քիմիա

քիմիա

1.Հայրիկը պատահաբար բենզինը լցրել է ջրի վրա: Օգնե՛ք հայրիկին բաժանել այդ խառնուրդը:

բենզինը և ջուրը անհամասեռ են և հնարաոր է բենզինը ջրից առանձնացնել։

2. Հետեւյալ երեւույթներից որո՞նք են ֆիզիկական (ընտրությունը հիմնավորե՛ք).
ա) սառույցի հալվելը գ) ջրի գոլորշիանալը
բ) պղնձի սեւանալը տաքացնելիս դ) բաժակի կոտրվելը
։

ա) սառույցի հալվելը գ) ջրի գոլորշիանալը դ) բաժակի կոտրվելը։

3.Ստորեւ թվարկված նյութերից ո՞րը բնության մեջ պատրաստի չկա եւ ստացվում է բնական հումքի վերամշակումից.ա) նավթը գ) ջուրը բ) ոսկին դ) օղին։

դ) օղին։

4.Ո՞ր եղանակը կընտրե՛ք աղաջրից մաքուր ջուր ստանալու համար. ա) թորումբ) բյուրեղացում գ) զտում
դ) գոլորշիացում
։

դ) գոլորշիացում։

 5. Գրե՛ք այն տարրերի հայերեն անվանումները եւ քիմիական նշանները, որոնք արտասանվում են՝ ցե, էն, էս, պէ, կուպրում, ֆեռում, արգենտում:

կուպրում-պղինձ

ֆեռում—երկաթ

արգենտում-արծաթ

6. Նեոնի ատոմի զանգվածը` m0(Ne) = 3,32*10–23 գ է : Հաշվե՛ք նեոն տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը:

 m0 = 3,3210–23 : 1,66*10-23= 20

7.Ինչպիսի՞ն են քիմիական տարրերի զանգվածային հարաբերությունները հետևյալ բանաձևերով արտահայտվող նյութերում.
ա) CaF2

40:19×2=40:28:19

բ) CH4

12:1×4=12:4:1=3:1

1×2:16=2:16=1:8

8․Հաշվե՛ք P2O5, Fe3O4 , նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները:
P2O5

Fe3O4

9.Նատրիումի հիդրօքսիդի մոլեկուլի զանգվածը 6,6445*10-23 գ է: Որքա՞ն է այդ նյութի
հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը:

Mr= 6,6445×1023 գ/ 1,66•10-24

11.Որոշել 12,25, 29 ,32 կարգաթվերով տարրերի միջուկում նեյտրոնների ,պրոտոնների , էլեկտրոնների թիվը,նշելով դրանց դիրքը պարբերական համակարգում։

12 Մագնեզիում

էլեկտրոններ- -12, բացասական լիցք

միջուկի լիցքը-12, դրական լիցք

պրուտոններ-12, դրական լիցք

նեյտրոններ=24-12=12, լիցք չունեն: