2. It was a terrible accident.How manay people worked?
3. Thomas fell off his bike yesterday,but he wasn’t injure.
4.We didn’t play well yesterday.We where beaten
5. When the volcano erupted,the noise was hear 200 kilometres away.
B) My grandparents live in the countryside ,in an old cottage .It’s got a bedroom,a bathroom ,a living room and a kitchen ,the bedroom and the living room are quite big ,but the kitchen’s very small I love the cottages like my grandparents.
C) 2. I couldn’t finish the test because there was not enough .
3. I feel sick-Ithink Iv’e eaten too much chocolate.
4. I didn’t really enjoy my visit to Rome because there were too many tourists everywhere.
D) 2. I’ve put some old clothes on because I will washing my dad’s car for him.
3.What time will we meeting John this evening ?
4. Please can you lend me some money ? I promise I will paying you back on Friday.
Hello, I really want peace in the world. I do not like that we do the lessons in a visual way. The children are more lazy than that. I want the lessons to resume soon. This virus is very dangerous, we have many deaths. I really want this virus to disappear soon. Goodbye.
Վերև-ներքև ասելով կարող ենք տարբեր բաներ հասկանալ։Առաջին իմաստը,որը գալիս է դա բարձր և ցածր իմաստն է։Օրինակ՝ կա բարձր սար ու ցածր։Հաջորդ իմաստով ,երբ մարդ իրեն վեր է դասում մյուսներից,այսինքն մյուսներին էլ ցածրացնում է։
«Ես» և «Նա» ստեղծագործության մեջ վերև-ներքև բառերը ուրիշ իմաստով էին գործածված։
«Հայրս ասաց, որ իմ և քո միջև անանց անդունդ կա։Մենք վերևն ենք, դու ներքևը, էլ մի՛ գա։ Մոռացի՛ր ինձ»։
Ահա այս տողերից երևում է,որ վերև-ներքև բառերը գործածել են , հարուստ և աղքատ իմաստով։
Նյարդային համակարգը կարգավորում է բոլոր օրգանների և օրգան-համակարգերի փոխկապակցված գործունեությունը։ Այն վերահսկում է ներզատական համակարգի միջոցով իրականացվող հումորալ կարգավորումը և միաժամանակ կապ է հաստատում օրգանիզմի և միջավայրի միջև՝ նպաստելով օրգանիզմի հարմարվողականությանը միջավայրի փոփոխվող պայմաններում։
Նյարդային համակարգի միջոցով մարդը զգում, ճանաչում է միջավայրի առարկաները, ընկալում միջավայրից եկող գրգիռները, պահպանում ստացված տեղեկատվությունը և օգտագործում իր պահանջմունքների համար։ Նյարդային համակարգով են պայմանավորված գիտակցությունը, մտածողությունը, խոսքը, վարքագիծը։ Այսպիսով՝ նյարդային համակարգի հիմնական գործառույթն օրգանիզմի կողմից ներքին և արտաքին միջավայրից հաղորդվող տեղեկատվության վերլուծությունն է և համապատասխան գործողությունների իրականացումը։
Նեյրոն
Նյարդային համակարգի կառուցվածքային և գործառական միավորը նյարդային բջիջն է՝ նեյրոնը։
Նեյրոնը ունի մարմին և ելուստներ։
Կա ելուստների 2 տեսակ՝ դենդրիտներ և աքսոններ։ Նեյրոնի մարմինը սնուցող դեր է կատարում։ Նրանում կան բազմաթիվ օրգանոիդներ, ուր սինթեզվում են կենսաբանական կարևոր միացություններ և փոխադրվում աքսոն ու դենդրիտներ։ Դենդրիտներն ընդունում են տեղեկատվությունը, իսկ աքսոնը նյարդային ազդակը մարմնից հաղորդում է այլ նեյրոններին կամ օրգաններին։ Աքսոնների մի մասը պատված է էլեկտրամեկուսիչ սպիտակ ճարպանման նյութի թաղանթով՝ միելինով, իսկ մյուս մասը դրանից զուրկ է։ Աքսոնի երկարությունը կարող է լինել մինչև 100 սմ և ավելի։
Նյարդաթելերի խրձերն առաջացնում են նյարդեր, որոնք պատված են ընդհանուր թաղանթով: Ըստ գործառական բնույթի նյարդերը լինում են զգացող, շարժիչ և խառը:Զգացող նյարդերը նյարդային ազդակները հաղորդում են կենտրոնական նյարդային համակարգ:Շարժիչ նյարդերը կենտրոնական նյարդային համակարգից պատասխան ազդակները հաղորդում են ծայրամասային օրգաններին:Խառը նյարդերը պարունակում են զգացող և շարժիչ նյարդաթելեր: Նեյրոնների ձևերը բազմազան են։ Տարբերում են բրգաձև, աստղաձև, զամբյուղաձև, կլորավուն, ձվաձև և այլն։ Ըստ ելուստների քանակի նեյրոնները հիմնականում լինում են միաբևեռ, երկբևեռ և բազմաբևեռ։ Միաբևեռ նեյրոնների մարմնից դուրս է գալիս մեկ ելուստ։ Երկբևեռ նեյրոններն ունեն երկու ելուստ, իսկ բազմաբևեռները՝ բազմաթիվ դենդրիտներ և մեկ աքսոն։ Ողնաշարավոր կենդանիների ու մարդու նյարդային համակարգում հիմնականում գերակշռում են երկբևեռ և բազմաբևեռ նեյրոններ։Ըստ գործառական բնույթի նեյրոնները լինում են զգայական, միջադիր (ներդիր) և շարժողական:Ձգայական նեյրոնները զգայարաններից ազդակներ են հաղորդում ԿՆՀ: Նրանց մարմինները տեղադրված են գլխուղեղից և ողնուղեղից դուրս գտնվող նյարդային հանգույցներում: Շարժողական նեյրոնները գլխուղեղից և ողնուղեղից պատասխան ազդակները հաղորդում են կմախքային մկաններին և ներքին օրգաններին:Միջադիր նեյրոնները տեղադրված են ԿՆՀ-ում և կապ են հաստատում զգայական և շարժողական նեյրոնների միջև: Նյարդային համակարգը կազմված է կենտրոնական և ծայրամասային բաժիններից։Կենտրոնական նյարդային համակարգը կազմված է գլխուղեղից և ողնուղեղից, որտեղ տարբերում են գորշ նյութ և սպիտակ նյութ։Գորշ նյութը կազմված է նեյրոնների մարմինների և դենդրիտների կուտակումներից, իսկ սպիտակ նյութը նրանց երկար ելուստների կուտակումներից։ Սպիտակ նյութի մեջ կան գորշ նյութի կուտակներ, որոնք կոչվում են կորիզներ, իսկ կենտրոնական նյարդային համակարգից դուրս գտնվող գորշ նյութի կուտակները՝ հանգույցներ։
Էվոլյուցիայի ընթացքում մարդու օրգանիզմում ձևավորվել են հատուկ օրգաններ՝ գեղձեր, որոնցում առաջանում են կենսաբանական ակտիվ նյութեր և ազդում օրգանների կենսագործունեության վրա։Գոյության ունի գեղձերի 3 տեսակ՝ արտազատական, ներզատական և խառը։Արտազատական գեղձերն ունեն ծորաններ, որոնցով նյութերն արտազատվում են մարմնի խոռոչների մեջ կամ մաշկի մակերևույթին:Արտազատական գեղձերից են արցունքագեղձերը, թքագեղձերը,լյարդը, քրտնագեղձերը, ճարպագեղձերը և կաթնագեղձերը։Խառը գեղձերը այն գեղձերն են, որոնք կատարում են և՛ ներզատիչ և՛ արտազատիչ ֆունկցիաներ։Խառը գեղձերից են սեռական և ենթաստամոքսային գեղձերը։ Խառը գեղձեր1. Ենթաստամոքսային գեղձ Ենթաստամոքսային գեղձը խառը գեղձ է, որը գտնվում է ստամոքսի տակ՝ նրանից դեպի ձախ։ Ենթաստամոքսային գեղձը բաժանվում է հետևյալ մասերի՝ գլխիկ, մարմին և պոչ: Նրա ներզատական մասը ներկայացված է բջիջների կղզյակներով, որոնց մի խումբը արտադրում է ինսուլին հորմոնը, իսկ մյուս խումբը՝ գլյուկագոն: Ինսուլինը իջեցնում է գլյուկոզի պարունակությունը արյան մեջ, իսկ գլյուկագոնը ունի հակառակ ազդեցությունը: Ինսուլինի պակասի դեպքում զարգանում է շաքարախտ (շաքարային դիաբետ) հիվանդությունը:
Հիվանդները մշտապես պետք է հետևեն սննդակարգին,ստուգեն արյան մեջ շաքարի քանակությունը: 2.Սեռական գեղձեր
Սեռական գեղձերը խառը գեղձեր են։ Գտնվում են որովայնի խոռոչում: Նրանք սինթեզում են սեռական բջիջներ ու սեռական հորմոններ։ Արական սեռական գեղձերի՝ սերմնարանների հատուկ բջիջներում սինթեզվում են արական սեռական հորմոններ։ Դրանք խթանում են սեռական օրգանների զարգացումն ու երկրորդային սեռական հատկանիշների՝ մորուքի աճի, բնորոշ մազածածկի, մկանների աճի, ձայնի, մարմնակազմվածքի ձևավորումը։ Տղամարդկանց մոտ գեղձի թերգործառույթը բերում է անպտղության: Իգական սեռական գեղձերի՝ ձվարանների հորմոնները նպաստում են արգանդի ու կաթնագեղձերի ձևաբանական զարգացմանը, մասնակցում երկրորդային սեռական հատկանիշների՝ մարմնակազմվածքի բնորոշ ձևավորմանը, ձայնի հնչեղությանը, կարգավորում սեռական ցիկլը, հղիությունն ու ծննդաբերությունը։ Կանանց մոտ գեղձի թերգործառույթը բերում է մարմնի ոչ բնորոշ մազակալման և անպտղության: Գերֆունկցիայի ժամանակ կանանց և տղամարդկանց մոտ դիտվում է վաղ սեռահասունացում: Արտազատական գեղձեր1.Արցունքագեղձ
Արցունքագեղձերը արտադրում են արցունքային հեղուկ։ Կոպերի թարթման հետևանքով այն հավասարաչափ տարածվում է ակնագնդի մակերևույթին։ Արցունքը խոնավեցնում է ակնագնդի մակերեսը, հեռացնում կողմնակի մասնիկները, տաքացնում աչքը: Նրանում պարունակվող աղի բարձր կոնցենտրացիան ճնշում է, իսկ լիզոցիմ ֆերմենտը՝ վնասազերծում բակտերիաներին: 2. Թքագեղձերը
Թքագեղձերը բացվում են բերանի խոռոչում: Կան ինչպես մանր, այնպես էլ խոշոր թքագեղձեր։ Խոշոր թքագեղձերն են՝ հարականջային, ենթալեզվային և ենթածնոտային: 3. Քրտնագեղձեր
Քրտնագեղձերը արտադրում և արտազատում են քրտինք։ Մարդն ունի 2,5 մլն քրտնագեղձեր։ Քրտնագեղձերի քանակը տարբեր է մաշկի տարբեր տեղամասերում (շատ են հատկապես ոտքերի մատների արանքում, թևատակերում և աճուկային ծալքերում)։ Մեծ քանակությամբ քրտինք արտադրելով՝ քրտնագեղձերը կարգավորում են օրգանիզմի ջերմությունը, օրգանիզմից հեռացնում են ազոտային փոխանակության արգասիքները և ալկալիական մետաղների աղերը (գլխավորապես NaCl), թրջում են մաշկի մակերևույթը։ ОпубликованоРубрикиԿենսաբանությունLeave a commenton Գեղձեր
Բջիջների այն խումբը,որոնք ունեն նույն ձևը, կառուցվածքը, ծագումը, կատարում են նույն ֆունկցիան և միմյանց հետ միացած են միջբջջային նյութով կոչվում են հյուսվածք:
Մարդու օրգանիզմում կան 4 տեսակի հյուսվածքներ` էպիթելային, շարակցական, մկանային և նյարդային:
Տարբերում են հարթ, գեղձային և թարթչավոր էպիթելային հյուսվածքի տարատեսակներ։
Էպիթելային հյուսվածքը պատում է մարդու մարմնի արտաքին մակերևույթը, մարմնի բոլոր խոռոչները, սնամեջ օրգանների և անոթների ներքին պատերը, մտնում գեղձերի բաղադրամասերի մեջ։
Հարթ էպիթելը կազմված է միմյանց կիպ հարող բջիջներից, որոնք պատում են մաշկի մակերևույթը, բերանի խոռոչը, կերակրափողը, թոքաբշտիկները։
Մաշկային էպիթելը բազմաշերտ է, և նրա ածանցյալներն են եղունգներն ու մազերը
Գեղձային էպիթելը մտնում է գեղձերի կազմի մեջ և կատարում հյութազատական գործառույթ։
Աղիքային էպիթելը մարսողական ուղու պատը ծածկող լորձաթաղանթն է։ Այն մասնակցում է նաև գեղձերի (ենթաստամոքսային գեղձ, լյարդ, թքագեղձ) առաջացմանը։
Թարթչավոր էպիթելը պատում է շնչուղիների խոռոչը։ Էպիթելային բջիջները բազմանում են արագ և փոխարինում մահացած բջիջներին։
Բջիջը կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքային տարրական միավորն է և օժտված է կենդանի օրգանիզմին բնորոշ հատկանիշներով։
17-րդ դարում անգլիացի բնագետ Ռոբերտ Հուկը իր կողմից ստեղծված պարզագույն մանրադիտակով ուսումնասիրեց գինու խցանի կտրվածքը և առաջին անգամ բացահայտեց ու նկարագրեց բջիջը: Այնուհետև հոլանդացի գիտնական Անտոնի վան Լևենհուկը անձրևաջրի կաթիլի մեջ բացահայտեց շարժվող բակտերիաներին:
Կենդանի օրգանիզմները կարող են լինել միաբջիջ՝ բաղկացած ընդամենը մեկ բջջից:
Բակտերիաները, կապտականաչ ջրիմուռները և այլն:
Կարող են լինել նաև բազմաբջիջ՝ կազմված տարբեր տեսակի բջիջներից.
Բույսերը, կենդանիները, մարդը
Բջիջները լինում են բուսական և կենդանական:
Կենդանական և բուսական բջիջների միջև կան տարբերություններ, սակայն նրանք ունեն նման կառուցվածք: Բոլոր բջիջները կազմված են բջջաթաղանթից, ցիտոպլազմայից, կորիզից և օրգանոիդներից:
Пресмыкающиеся или рептилии принадлежат к высшим, настоящим наземным позвоночным. Многими особенностями строения, развития и биологии они резко отличаются от земноводных, и отличия эти значительно большие, чем отличия между амфибиями и рыбами. Амфибии, рыбы и круглоротые составляют группу низших позвоночных, существование которых в той или иной мере связано с водной средой (хотя бы в короткие периоды индивидуального развития).
Пресмыкающиеся, птицы и млекопитающие составляют группу высших позвоночных, ведущих наземный образ жизни. Хотя известен ряд случаев обитания высших позвоночных в воде, но все они представляют примеры вторичного приспособления к водной среде. Об этом говорят многие данные палеонтологии, эмбриологии и экологии.
Все высшие позвоночные имеют внутреннее оплодотворение. Размножение их происходит на суше, и только немногие живородящие виды (например, китообразные) размножаются в воде. При эмбриональном развитии высших позвоночных чрезвычайно характерно возникновение особых зародышевых оболочек. У видов, откладывающих яйца, зародышевые оболочки обеспечивают возможность развития зародыша в воздушной среде. У высших млекопитающих зародышевые оболочки принимают участие в формировании детского места, или плаценты, — образования, обеспечивающего органическую связь развивающихся эмбрионов с материнским организмом.
По названию одной из зародышевых оболочек — амниотической — высшие позвоночные именуются амниотами; низшие же позвоночные, у которых при эмбриональном развитии зародышевые оболочки не формируются, носят название анамнии.
Все основные черты высших, т. е. наземных, позвоночных наглядно выражены у пресмыкающихся. Головной мозг у них относительно более развитый. Характерно появление вторичного мозгового свода (неопаллиума) — зачатка серой коры больших полушарий. Нервнорефлекторная деятельность у пресмыкающихся в этой связи более сложная. В связи с сухопутным существованием тело их расчленено на отделы в большей мере, чем у амфибий и рыб. Отметим, в частности, наличие шейного отдела, обеспечивающего большую подвижность головы, а следовательно, и более совершенное использование органов чувств. Кожа имеет роговой слой эпидермиса и роговые чешуи, защищающие тело от иссушения. Дыхание только легочное, имеется грудная клетка, обеспечивающая более совершенный, чем у амфибий, механизм дыхания. Сердце и артериальные дуги более дифференцированы: имеется (хотя у большинства и неполная) перегородка между левой и правой частями желудочка, из которой выходят три самостоятельных артериальных ствола, а не один, как у амфибий.
Սողունները կամ սողունները պատկանում են ավելի բարձր, իրական երկրային ողնաշարավորներին: Նրանք կտրուկ տարբերվում են երկկենցաղներից իրենց կառուցվածքի, զարգացման և կենսաբանության շատ առանձնահատկություններով, և այդ տարբերությունները շատ ավելի մեծ են, քան երկկենցաղների և ձկների տարբերությունները: Երկկենցաղները, ձկները և ցիկլոստոմները կազմում են ստորին ողնաշարավորների խումբ, որոնց գոյությունը քիչ թե շատ կապված է ջրային միջավայրի հետ (գոնե անհատական զարգացման կարճ ժամանակահատվածներում):
Սողունները, թռչունները և կաթնասունները կազմում են ավելի բարձր ողնաշարավորների խումբ, որոնք վարում են ցամաքային ապրելակերպ: Չնայած հայտնի են ջրի ավելի բարձր ողնաշարավորների կենսամիջավայրի մի շարք դեպքեր, բոլորն էլ ներկայացնում են ջրային միջավայրին երկրորդական հարմարվելու օրինակներ: Այդ մասին են վկայում պալեոնտոլոգիայի, սաղմնաբանության և էկոլոգիայի բազմաթիվ տվյալներ:
Բոլոր բարձրագույն ողնաշարավորներն ունեն ներքին բեղմնավորում: Նրանց վերարտադրությունը տեղի է ունենում ցամաքում, և ջրի մեջ բուծվում են ընդամենը մի քանի կենդանի տեսակներ (օրինակ ՝ եղջերավոր կենդանիներ): Ավելի բարձր ողնաշարավորների սաղմնային զարգացման դեպքում ծայրահեղ բնորոշ է հատուկ մանրածնային մեմբրանների առաջացումը: Ձվաբջջային տեսակների մեջ մանրե մեմբրանները ապահովում են օդում սաղմնային զարգացման հնարավորությունը: Ավելի բարձր կաթնասունների մեջ մանրե մեմբրանները մասնակցում են երեխայի տեղանքի ձևավորմանը, կամ պլասենտային, — ձևավորում, որն օրգանական կապ է ապահովում զարգացող սաղմերի և մոր մարմնի միջև:
Սաղմնային մեմբրաններից մեկի անունով `ամնիոտիկ — ավելի բարձր ողնաշարավորներ կոչվում են ամնիոտներ; ստորին ողնաշարավորները, որոնցում սաղմնային մեմբրանները չեն ձևավորվում սաղմնային զարգացման ընթացքում, կոչվում են անամնիներ:
Ավելի բարձր, այսինքն ՝ երկրային, ողնաշարավորի բոլոր հիմնական հատկությունները հստակ արտահայտված են սողունների մեջ: Նրանց ուղեղը համեմատաբար ավելի զարգացած է: Երկրորդային ուղեղային կամարի (նեոպալիում) տեսքը բնորոշ է `ուղեղային ծառի կեղևի ծիլ: Այս առումով սողունների մեջ նեյրոֆլեքսային գործունեությունը ավելի բարդ է: Հողի գոյության կապակցությամբ նրանց մարմինը բաժանվում է բաժանմունքների ավելի մեծ չափի, քան երկկենցաղների և ձկների մարմինը: Մենք նշում ենք, մասնավորապես, արգանդի վզիկի շրջանի առկայությունը, ապահովելով գլխի ավելի մեծ շարժունակություն և, հետևաբար, զգայարանների ավելի կատարյալ օգտագործում: Մաշկը ունի էպիդերմիսի և եղջյուրավոր մասշտաբների շերտավոր քորոց, որոնք պաշտպանում են մարմինը չորանալուց: Շնչելը միայն թոքային է, կա կրծքավանդակ, որն ապահովում է ավելի կատարյալ շնչառական մեխանիզմ, քան երկկենցաղները: Սրտի և զարկերակների կամարներն ավելի շատ տարբերակված են. Կա (չնայած մեծամասնությունը թերի է) փորոքային ձախ և աջ մասերի միջև ընկած հատվածը, որից դուրս են գալիս երեք անկախ զարկերակային կոճղեր, և ոչ մեկը ՝ ինչպես երկկենցաղներում:ОпубликованоРубрикиԿենսաբանությունLeave a commenton Общая характеристика ընդհանուր բնութագրերը Սողուններ կամ սողուններ
Կաթնասունները պատկանում են ողնաշարավորների դասին , որի գլխավոր առանձնահատկությունը ձագերին կաթով կերակրելն է:ասը մտնում է քառոտանիների վերնադասի խմբի մեջ: Հայտնի է կաթնասունների 5500 տեսակ:Կաթնասունները տարածված են գրեթե ամենուրեք։ Առաջացել են բարձր զարգացում ունեցողսինապսիդներից դիասի ժամանակաշրջանի վերջում։Կաթնասունների շարքին են դասվում միանցքանիները , պարկավորները և ընկերքավորները , ինչպես նաև մեծ թվով անհետացած խմբեր։Կաթնասունների արտաքին տեսքը շատ բազմազան է, բայց ընդհանուր առմամբ համապատասխանում է մնացած քառոտանիներին բնորոշ կառուցվածքային պլանին։
Ծովառյուծներ
Կալոֆոռնիական ծովառյուծները կշռում են մոտ 300կգ և ունեն 2.4մ երկարություն, էգերը 2մ երկարություն և 90կգ։ Դունչը առաջ է ձգված և նրանց նմանեցնում են շների։ Արուների մոտ շատ զարգացած է գանգի կատարը, որը և շատ արտահայտիչ է հատկապես սեռական հասունացումից հետո։
Ինչպես հետևում է անունից Կալիֆոռնիական ծովառյուծները բնակվում են հիմնականում Կալիֆոռնիայում։ Նրանց կարելի է հանդիպել նաև Արիզոնայում, Վաշինգտոնում, կոլումբիայում և Մեքսիկայում։ Այդ դեսակի էնդեմիկ ներկայացուցիչները, որոնք շատ են հանդիպում Ճապոնական ծովում, համարվում են կալիֆոռնիական ծովառյուծների տեսակներ։ Բայց հիմա բացահայտվել է, որ այդ երկուսը ինքնուրույն տեսակներ ենОпубликованоРубрикиԿենսաբանությունLeave a commenton Կաթնասուններ
Սողունները ողնաշարավոր հիմնականում՝ ցամաքային կենդանիներ են:Պատկանում են սողունների դասին`օձեր, կրիաներ, կոկորդիլոսներ, մողեսներ: Ի տարբերություն երկկենցաղների՝ սողուններն առաջին իսկական ցամաքային ողնաշարավորներն են, սակայն նրանց մի մասը հարմարվել է ջրային կենսակերպին:
Տեսակների մեծ մասն ապրում է չոր, շոգ և տաք կլիմայական պայմաններում։ Շարժման ընթացքում սողունների մեծ մասի մարմինը հպվում է գետնին, շարժվում են սողալով, որտեղից և ծագել է դասի անունը՝ սողուններ։Շնչում են թոքերով։ Բեղմնավորումը ներքին է։
Մողեսներ
Հայտնի է 6 ինֆրակարգի, 37 ընտանիքի ավելի քան 6000 տեսակ :Հայաստանում՝ 5 ընտանիքի (գեկոններ, ագամաներ, իլիկամողեսներ, սցինկայիններ, իսկական մողեսներ) 12 ցեղի 26 տեսակ։ Տարածված են գրեթե բոլոր լանդշաֆտային գոտիներում։Ատամներն ամրացած են ծնոտների ներսի մակերևույթին կամ արտաքին եզրին ։ Մեծ մասը ցամաքային կյանք է վարում, կան ծառաբնակ, հողում և ավազում ապրողներ։ Բազմանում են առավելապես ձվադրմամբ `դնում են 1-35 ձու:Մողեսների մարմինը իլիկաձև է:ОпубликованоРубрикиԿենսաբանությունLeave a commenton Սողուններ
Ձկները ջրային կենսակերպ վարող քորդավորներ։ Ապրում են ծովերում, օվկիանոսներում, գետերում և լճերում։ Մարմինը պատված է թեփուկներով, քորդան փոխարինվել է ողնաշարով։
Շնչում են խռիկներով, զարգացումն ընթանում է ջրում։ Ձկների վերնադասը բաժանված է երկու դասերի՝ կռճիկային և ոսկրային։
Ձկները բաժանասեռ կենդանիներ են։ Բազմացման շրջանում տեղափոխվում են սերնդի զարգացման համար բարենպաստ պայմաններ։ Մեծ մասի բեղնավորումն արտաքին է։ Էգերը ջրում դնում են ձվաբջիջներ (ձկնկիթ), իսկ արուները նրանց վրա թափում են սերմնաբջիջներ պարունակող սերմնահեղուկը։ОпубликованоРубрикиԿենսաբանությունLeave a commenton Ձկներ
Թռչունները տաքարյուն կենդանիներ են։Մարմնի ջերմաստիճանը բավականին բարձր է և կայուն։Սողունների համեմատությամբ ունեն լավ զարգացած նյարդային համակարգ։Հայտնի է թռչունների ավելի քան 9 հազար տեսակ, որոնք միավորվում են 3 հիմնական խմբերում՝ ողնուցավորներ, անողնուցավորներ, լողացողներ կամ պինգվիններ։Թռչունների մաշկը բարակ է ։Թռչուններն ատամներ չունեն։Նրանց ամբողջ մարմինը պատված է փետուրներով։ОпубликованоРубрикиԿենսաբանությունLeave a commenton Թռչուններ
Կարանտինի ընթացքում ես ազատ չեմ մնում զբաղվու եմ տարբեր բաներով՝ սովորում , նկարում ,կարդում, երգում , պարում ։ Այս անգամ որոշեցի զբաղվել հողագործությամբ ։ Ես հայրիկիս հետ միասին մեր փոքրիկ այգում ցանեցի կարտոֆիլ և լոբի ։ Կատարեցինք հին ծառի ծառահատում։
Ձվի շնորհիվ մարդը ստանում է այնքան սպիտակուց, որքան անհրաժեշտ է օրգանիզմին: Այն համարվում է մսի մրցակիցը: Այսպես, մեկ ձուն ունի 78 կիլոկալորիա, այսինքն սպիտակուցի օրական չափաբաչնի մոտ 15 % (նույնքան սպիտակուց կա մեկ բաժակ կաթի կամ 50 գ մսի մեջ): Քիչ կալորիականության համար հավկիթը շատ հաճախ դիետաների մեջ են օգտագործում: Հավկիթի սպիտակուցն ու դեղնուցն ունեն անփոխարինելի ամինաթթուներ, 12 վիտամին և բազմաթիվ միկրոէլեմենտներ, այդ թվում և հզոր հակաօքսիդանտ՝ սելեն, ինչպես նաև կալցիումի ու երկաթի օրական 3 % նորման
Ներկում եմ ձվերը կաղամբով, սոխի կճեպներով և խոտով։https://www.youtube.com/embed/E-6caZPIE8g?version=3&rel=1&showsearch=0&showinfo=1&iv_load_policy=1&fs=1&hl=ru&autohide=2&wmode=transparentОпубликованоРубрикиԿենսաբանությունLeave a commenton Զատկական ընտանեկան —նախագիծ
Զատիկները պատկանում են բզեզների ընտանիքին։ Հայաստանում տարածված է 73 տեսակ։ զատկի մարմինը կլոր է կամ օվալաձև։ Գլուխը փոքր է, բեղիկները՝ կարճ։Զատիկները կենդանիների մեծ մասի համար թունավոր են։ Զատիկը համարվում է հաջողության խորհրդանիշ։ Եթթ գտնեք զատիկ դա ձեզ հաջողություն կբերի։ Կան նաև զատիկների թունավոր և ոչ թունավոր տեսակներ։ОпубликованоРубрикиԿենսաբանությունLeave a commenton Զատիկ Ապրիլի 6-10
Երկկենցաղները վարում են ջրացամաքային ապրելակերպ. առաջին ողնաշարավորներն են, որ դուրս են եկել ցամաք և ունեն օդային շնչառություն։ Ապրում են լճերում,գետերի ափերին, ճահիճներում, ստվերոտ և խոնավ անտառներում։
Երկկենցաղների ճնշող մեծամասնությունը
թրթուրային շրջանում ապրում է ջրում և շնչում խռիկներով (շերեփուկ), իսկ հասուն շրջանում (գորտեր, դոդոշներ)՝ ցամաքում և շնչում է թոքերով ու մաշկով , որտեղից էլ ծագել է նրանց անունը՝ երկկենցաղներ։
Գորտեր
Ապրում են ցամաքում, ջրերին մոտենում են միայն ձվադրման ժամանակ։ Բնակվում են բոլոր մայրցամաքներում, բացի Անտարկտիդայից և Ավստրալիայից։ Գորտերը ևդոդոշները պատկանում են անպոչ երկկենցաղների կարգին և կազմում են առանձին ընտանիքներ։ Հայտնի է գորտերի 42 սեռի 245 տեսակ, ՀՀ-ում տարածված են լճագորտը և փոքրասիական գորտը։ Գորտերը լինում են տարբեր չափերի. մանրից (40–60 մմ) մինչև մեծերը՝ 200 մմ (գորտ-ցուլ), և ավելի խոշորները՝ 300 մմ (գորտ-գոլիաֆ)։ Մարմինը ծածկված է հարթ կամ թեթևակի բշտավոր մաշկով։ Հետին ոտքերը երկար են, ցատկող։ Գունավորումն առավելապես քողարկող է կամ մասնատված (բծավոր, զոլավոր)։ Լեզուն երկար է, ծայրը՝ երկատված, բերանի հատակին կպած է առաջային ծայրով։ Հանգիստ վիճակում լեզվի ազատ մասն ուղղված է ներս, իսկ որսին բռնելիս կարող է այն արագ դուրս նետվել բերանից։ Գորտերը սնվում են մանր որդերով, միջատներով, փափկամարմիններով ։ОпубликованоРубрикиԿենսաբանությունLeave a commenton Երկենցաղներ մարտի 30- ապրիլի 3
Ամեն առավոտ խորը շունչ քաշել և պահել 10 վայրկյան ։ Այդ ամենը ավարտելուց հետո ունենք չոր հազ, և անհարմարության զգացողություն ապա դուք վարակված եք կորոնավիրուսով , եթե ոչ ապա ամեն ինչ նորմալ է ։
Բերանն ու կոկորդը միշտ պահել խոնավ վիճակում, 15 րոպեն մեկ խմել գոլ ջուր
Իմունային համակարգը մեր մարմնի երկրորդ պաշտպանական մեխանիզմն է։ Իմունային համակարգը բաղկացած է արյան սպիտակ գնդիկներից, որոնք էլ գործում են՝ որպես պաշտպանության երկրորդ մեխանիզմ:
Ժողովրդական դեղատոմսեր՝ իմունիտետը բարելավելու համար
Ժողովրդական դեղատոմսերը ցածր իմունային համակարգը բարձրացնող հիանալի միջոցներ են, քանի որ դրանք բնական են և կողմնակի ազդեցություն չեն թողնում մեր օրգանիզմի վրա:
Մրգեր
Մրգերը պարունակում են վիտամինների և հանքանյութերի մեծ պաշարներ: Մրգերի ամենօրյա ընդունումը հեռու կպահի մեզ ինֆեկցիոն հիվանդությունների հարուցիչներից: Ցիտրուսային մրգերը` նարինջը, կիտրոնը, պարունակում են մեծ քանակությամբ վիտամին C, որն ամրացնում և բարձրացնում է իմունային համակարգը:
Չիր և ընկուզեղեն
Չիրը և ընկուզեղենը սպիտակուցների, ածխաջրերի և վիտամինների աղբյուր են: Դրանք պարունակում են վիտամիններ A, E, K, կալցիում, երկաթ, պղինձ և այլ հանքանյութեր, որոնք կարևոր են բարձր իմունիտետ ունենալու համար:
Լավ քուն
Լավ քունը կարևոր դեր է խաղում լավ իմունիտետի համար: Հետազոտությունները պարզել են, որ քնի խախտումը վատ ազդեցություն է թողնում իմունային համակարգի վրա և օրգանիզմը խոցելի է դարձնում ինֆեկցիաների և վիրուսների նկատմամբ:
Տափակ որդեր , մակաբուծ որդեր՝սպիտակ պլանարիա, լյարդի ծծան:Լրացուցիչ աշխատանքՊատրաստել ուսումնական նյութեր՝թվարկված մակաբուծների առաջացրած հիվանդությունների վերաբերյալ:
Սովորել ամբողջ տափակ որդերը, դրանց առաջացրած հիվանդությունները , ինչպես են դրանք ներթափանցում մարդկանց օրգանիզմ, ինչպես խուսափել վարաքվելուց,պատրաստել ուսումնական նյութեր։
Սպիտակ Պլանարիաները ռաջին եռաշերտ կենդանիներն են։ Երրորդ սաղմնային թերթիկը՝ մեզոդերմը ներկայացված է պարենք իմայով և առանձին մկանային հյուսվածքով (աղեխորշավորներն ունեն ծածկույթամկանային և մարսողամկանային ամբողջական հյուսվածքներ)։ Մարմինը տափակեցված է դորզովենտրալ (մեջքափորային) ուղղությամբ և ձգված է երկարությամբ, խոռոչ չունի։Ներքին օրգաններ
Ներքին օրգաններն ընկղմված են պարենքիմայի (շարակցական հյուսվածքի ) մեջ։ Այդ պատճառով տափակ որդերին հաճախ անվանում են պարենքիմային։ Ցածր աստիճանի կազմավորված կենդանիներ են։ Տափակ որդերն առաջին կենդանիներն են, որոնց մոտ երևան են եկել մարմնի երկկողմ համաչափությունը, մարսողության և արտաթորության օրգանները։ Սրանց մոտ առաջին անգամ դիտվում է նաև կենդանու վարքագիծը կարգավորող կենտրոնական նյարդային ապարատ՝ զույգ ուղեղային հանգույցներ (գլխուղեղ)։ Վերջիններից սկիզբ են առնում երկայնակի նյարդային բներ, որոնք միանում են իրար լայնակի նյարդային թելերով։Տափակ որդերի բազմացումըԱրյունատար և շնչառական օրգաններ
Ինֆուզորիաների չափերը տատանվում են 12 միկրոնից մինչև 3 մմ։ Մարմինը կազմված է ամուր թաղանթից՝ կորտեքսից և դոնդողանման, հատիկավոր շերտից։ Շարժման օրգանելները պրոտոպլազմային թարթիչներն են, որոնց առջևից դեպի ետ թիավարումով ինֆուզորիաները լողում են։ Ինֆուզորիաները ունեն 2 տիպի կորիզ, պոլիպլոիդ մակրոնուկլեուս և դիպլոիդ միկրոնուկլեուս։ Սեռական պրոցեսը կոնյուգացիայի ձևով է, միաձուլվում են ոչ թե գամետները, այլ անհատները։
Բազմանում են նաև անսեռ ճանապարհով՝ լայնակի կիսվելով կամ բողբոջմամբ։ Լինում են նստակյաց և ազատ լողացող ձևեր, գաղութներով և առանձին։ Ինֆուզորիաները մեծ մասը սնվում է մանր սնկերով, որոշները գիշատիչ են։ Սնունդը մարսվում է սննդառական վակուոլներում, չմարսված մասնիկները դուրս են թափվում արտաթորման անցքից։ Մեծամասնության մոտ առկա է բջջի օսմոտիկական ճնշումը կարգավորող մեկ կամ մի քանի վակուոլ։
Ինֆուզորիաները դասն ընդգրկում է մոտ 6000 տեսակ և բաժանվում է 5 ենթադասի։ Ապրում են քաղցրահամ ջրերում, ծովերում, մտնում են պլանկտոնի և բենթոսի կազմում։ Լինում են նաև խոնավ հողում, մամուռների մեջ։ Հիմնականում մակաբույծներ են, կան նաև խիստ մասնագիտացված մակաբույծ տեսակներ:
Հողաթափիկ ինֆուզորիան ունի երկու կորիզ՝ մակրոնուկլեուս և միկրոնուկլեուս։ Դրանցից մեծը կարգավորում և վերահսկում է սննդառությունը շնչառությունը , շարժումները, նյութափոխանակությունը, իսկ մյուսը որն ավելի փոքր է, կարևոր դեր է կատարում բազմացման ընթացքում։ Ամռանը բարենպաստ պայմաններում հողաթափիկ ինֆուզորիան բազմանում է անսեռ եղանակով՝ կիսվելով լայնությամբ։ Աշնանը անբարենպաստ պայմաններում հողաթափիկ ինֆուզորիայի մոտ դիտվում է սեռական մի գործընթաց, որի ժամանակ երկու ինֆուզորիա մոտենում են միմյանց, միանում բերանային անցքով, տեղի է ունենում կորիզանյութի փոխանակում, ապա՝ հեռանում։ Այդ երևույթը կոչվում է կոնյուգացիա։ОпубликованоРубрикиԿենսաբանությունLeave a commenton Հողաթափիկ ինֆուզորիա
Մերկասերմերը բազմանում են սերմերով , որոնք առաջանում են կոներում և մերկ վիճակում գտնվում են կոների թեփուկների արանքում ։ Գարնանը սոճու նույն բույսի ճյուղերի վրա առաջանում են կանաչադեղնավուն արական կոներ և կարմրավուն իգական կոներ ։ Գարնանը փոշեհատիկները քամու միջոցով արական կոներից տեղափոխվում են իգական կոնի սերմնբողբոջների վրա և տեղի է ունենում փոշոտոմ ։ Փոշեհատիկը ` փոշեմուտքով թափանցում է սերմնաբոզբոջ : Այնուհետև իգական կոների թեփուկները խեժով սոսնձվում , կպչում են և ամուր փակվում : Ձվաբջջի հասունացման պահին փոշեհատիկը ծլում է , փոշեխողովակով երկու սպերմանները հասնում են սերմնաբողբոջում գտնվող արքեգոնիումին : Նրանցից մեկը միանում է ձվաբջջին , տեղի է ունենում բեղմնավորում ` առաջանում է զիգոտ։ Զիգոտից առաջանում է սաղմը , իսկ սերմնաբողբոջից ` սերմը : Սերմերը կոների թեփուկների վրա դասավորված են զույգզույգ , բաց վիճակում ` մերկ , որի պատճառով բոլոր փշատերևները կոչվում են մերկասերմեր ։ Իգական կոները աստիճանաբար են աճում ։ Սկզբում նրանք կանաչավուն են , իսկ երբ սերմերը հասունանում են , փայտանում են ու դառնում դարչնագույն : Սոճու սերմերը հասունանում են փոշոտումից և բեղմնավորումից մեկ ու կես տարի հետո , իսկ կոներից թափվում են երկու տարի հետո։ Սերմը կազմված է սաղմից , էնդոսպերմից և սերմնամաշկից ։ Սերմերն ունեն թաղանթաթևեր , որոնց օգնությամբ քամու միջոցով թռչում են ու տարածվում։ Նպաստավոր պայմաններում սերմերը ծլում են և առաջացնում են նոր բույս ։
Մամուռները կամ մամռանմանները ցամաքային, հազվադեպ՝ քաղցրահամ ջրերի ինքնասուն բույսեր են: Բաժանվում են 3 դասի՝ անթոցերոտայիններ, լյարդամամուռներ և տերևացողունայիններ կամ իսկական մամուռներ: Հայտնի է մամուռների 27.000, ՀՀ-ում՝ 430 տեսակ: Մոտ 100 տեսակը Կովկասում հազվադեպ են: Ամենատարածված տեսակներն են գյուղական տորտուլան, օվալաձև գրիմիան, արծաթափայլ թելամամուռը, ճմաձև թելամամուռը, բազմաձև մարշանցիան և այլն:
Բազմացում
Բազմանում են սեռական և անսեռ ճանապարհներով։
Սեռական բազմացման օրգանները իգական արքեգոնիումներն ու արական անթերիդիումներն են, անսեռ բազմացմանը՝ սպորոգոնիումները։ Մամուռների զարգացման ցիկլը ուղեկցվում է հապլոիդ գամետոֆիտի վրա դիպլոիդ սպորոֆիտի առանձնացմամբ, դրա հետևանքով սեռական և անսեռ սերունդները զարգանում են միևնույն բույսի վրա։ Գամետոֆիտը, բացի սեռական բազմացումից, կատարում է վեգետատիվ ֆունկցիա (ֆոտոսինթեզ, հանքային սննդառություն և այլն)։ Սպորոֆիտն ավելի պարզ է, քան մյուս բարձրակարգ բույսերինը, և երբեք ինքնուրույն օրգանիզմ չի առաջացնում։
Որոշ մամուռների սպորոֆիտը չի հայտնաբերված։ Միատուն կամ երկտուն (երբեմն բազմատուն), չորադիմացկուն բույսեր են՝ կազմում են տորֆի հիմնական զանգվածը։
Բնակվում են հիմնականում հողում, քայքայում օրգանական մնացորդները, մասնակցում դրանց հանքայնացմանը։ Առաջացնում են տարբեր գույների և խտության բորբոս, որը կազմված է սպորատվության օրգաններից և թելանման կամ խմորասնկանման սնկամարմնից։ Հիմնականում սապրոտրոֆներ են։ Բարձր ֆերմենտային ակտիվության շնորհիվ զարգանում են տարբեր բնական և արհեստ, հիմնանյութերի վրա։ Հանդիպում են նաև ֆակուլտատիվ մակաբույծներ։ Վնասում են սննդամթերքը, արդյունաբերական հումքը, արտադրանքը, արվեստի գործերը և այլն։ Որոշ տեսակներ թունավոր են. արտադրում են մարդու, կենդանիների, բույսերի համար վնասակար սնկային թույներ։ Օգտագործվում են ֆերմենտներ, օրգանական թթուներ, հակաբիոտիկներ ստանալու համար։
Ստորև թվարկված նյութերից սենյակային ջերմաստիճանում որն է հեղուկ. ա. շաքարը, բ. թթվածինը գ. բուսական յուղ դ. կավիճը
գ․բուսական յուղ
Ստորև թվարկվածներից որն է անկենդան մարմին. ա. ձին, բ. ծաղկած ծառը գ. արձանը դ. երեխան
գ․արձանը
Դիտելիս նյութի որ հատկության մասին է հնարավոր գաղափար կազմել. ա. ագրեգատային վիճակ, բ. խտություն, գ. էլեկտրահաղորդականություն, դ.ջերմահաղորդականություն:
Քանի՞ քիմիական տարրից է կազմված հետևյալ նյութրը , նշիր այդ նյութը կազմող քիմիական տարրերի անվանումները,հարաբերական ատոմային զանգվածները KMnO4, HCl, HNO3, SO3:
5.Լրացրե ́ք բաց թողնված քիմիական նշանները. ա)Ar(H) = 1 գ)Ar(C) = 12 բ)Ar(O) = 16 դ)Ar(N) = 14
6.Տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը 16 է: Ո՞ր տարրն է այդ. ա. ածխածին, բ. ջրածին, գ. թթվածին, դ. ազոտ:
7.Քիմիական տարրի ատոմի իրական զանգվածը 2.33.10-23 կգ է: Որքա՞ն է այդ տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը:
8.Երկաթը ատոմի զանգվածը` m0(Fe)= 9,296*10–23 գ է : Հաշվե՛ք երկաթ տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը:
9.Մագնեզիում ատոմի զանգվածը` m0(Mg) = 3,984*10–23 գ է : Հաշվե՛ք մագնեզիում տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը:
Կենտրոնական նյարդային համակարգը կազմված է գլխուղեղից և ողնուղեղից, որտեղ տարբերում են գորշ նյութ և սպիտակ նյութ։Գորշ նյութը կազմված է նեյրոնների մարմինների և դենդրիտների կուտակումներից, իսկ սպիտակ նյութը նրանց երկար ելուստների կուտակումներից։ Սպիտակ նյութի մեջ կան գորշ նյութի կուտակներ, որոնք կոչվում են կորիզներ, իսկ կենտրոնական նյարդային համակարգից դուրս գտնվող գորշ նյութի կուտակները՝ հանգույցներ։
Գեղամ Ներսիսյանի բլոգ 